MRPiPS opublikowało nowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw.

Projekt najprawdopodobniej będzie rozpatrywany na czwartkowym posiedzeniu Stałego Komitetu Rady Ministrów.

Podsumowanie najważniejszych kwestii wynikających z treści nowego projektu:

1.  Organy PIP mają być uprawnione do wydania polecenia usunięcia naruszeń dotyczących:
   • funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub
   • faktycznego świadczenia pracy przez osobę za wynagrodzeniem
   w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy.

2. Dopiero po niewykonaniu polecenia usunięcia naruszeń w tym zakresie organy PIP będą uprawnione do stwierdzania w drodze decyzji istnienia stosunku pracy, w sytuacji, kiedy zawarto umowę cywilnoprawną lub osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, powinna być zawarta umowa o pracę.

3. PIP będzie mógł wydać decyzję lub wnieść powództwo do sądu o ustalenie stosunku pracy.

4. Główny Inspektor Pracy na wniosek podmiotu zatrudniającego będzie mógł wydać interpretację indywidualną w zakresie stosowania przepisów prawa pracy dotyczących ustalenia, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi umowę o pracę w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy.

5. Kluczowe zmiany w zakresie zasad wydawania decyzji przez organ PIP:
   • Datą zawarcia umowy o pracę jest data wydania decyzji przez okręgowego inspektora pracy

   *Z zastrzeżeniem, iż jeśli w okresie pomiędzy datą rozpoczęcia kontroli, a datą uprawomocnienia się decyzji, dojdzie do rozwiązania umowy cywilnoprawnej z inicjatywy pracodawcy lub wypowiedzenia tej umowy przez pracodawcę albo zaprzestania faktycznego świadczenia pracy z inicjatywy pracodawcy, datą zawarcia umowy o pracę jest data rozpoczęcia kontroli.
   • W odniesieniu do okresu pomiędzy datą rozpoczęcia kontroli, a upływem terminu do wniesienia odwołania, do umowy stosuje się odpowiednio przepisy prawa pracy dotyczące powszechnej i szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę.
   • Decyzja wywołuje skutki prawne, jakie wiążą się ze stwierdzeniem istnienia stosunku pracy, na gruncie przepisów prawa pracy, prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz obowiązkowych wpłat na fundusze, o których mowa w odrębnych przepisach, od dnia jej wydania.
   • Jednocześnie decyzja staje się wykonalna z dniem upływu terminu do wniesienia odwołania albo z dniem prawomocnego orzeczenia sądu.
   • Od decyzji okręgowego inspektora pracy przysługuje odwołanie do sądu rejonowego, w którego obszarze właściwości znajduje się miejsce wykonywania pracy ustalone decyzją okręgowego inspektora pracy (nie ma etapu odwołania od decyzji do GIP). Odwołanie wnosi się za pośrednictwem okręgowego inspektora pracy, który może uznać odwołanie w całości za słuszne i zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzję. Opłata stała od odwołania ma wynieść 200 zł.
   • W art. 34 ust. 2 i 2a utrzymano przepisy dotyczące treści decyzji - treści umowy o pracę.
   • Nie przewidziano rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w projekcie ustawy. Decyzja może podlegać natychmiastowej wykonalności w przypadkach ogólnych określonych w KPA.

6. Główny Inspektor Pracy ma określić w drodze zarządzenia wytyczne zawierające kryteria oceny okoliczności faktycznych stosowane przez Państwową Inspekcję Pracy przy ustalaniu istnienia stosunku pracy, mając na uwadze potrzebę zapewnienia obiektywnych i jednolitych standardów działania.

7. Zmiany w KPC
   • W sprawach o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli istnienie lub treść stosunku pracy nie budzi wątpliwości, a sąd uzna, mając na względzie całokształt twierdzeń i przeprowadzonych dotychczas dowodów, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Strony należy uprzedzić o możliwości wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym i umożliwić im zajęcie stanowiska w piśmie procesowym, w terminie nie krótszym niż 7 dni.
   • Sąd może wydać wyrok wstępny tylko co do istnienia stosunku pracy, a co do treści stosunku pracy - zarządzić bądź dalszą rozprawę, bądź jej odroczenie.
   • Przewodniczący i sąd są obowiązani podejmować czynności tak, by termin posiedzenia, na którym sprawa ma zostać rozpoznana, przypadł nie później niż miesiąc od dnia wniesienia pozwu, a jeżeli pozew był dotknięty brakami – od dnia usunięcia tych braków.
   • W sprawie o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy albo w sprawie odwołania od decyzji okręgowego inspektora pracy w przedmiocie stwierdzenia istnienia stosunku pracy, sąd udziela zabezpieczenia polegającego na tym, że umowa w trakcie postępowania może zostać zmieniona, wypowiedziana lub rozwiązana jedynie na zasadach określonych w przepisach prawa pracy dotyczących powszechnej i szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Jeżeli przemawia za tym potrzeba ochrony praw pracownika, sąd dodatkowo unormuje prawa i obowiązki stron umowy na czas trwania postępowania.

8. Podmioty, które w terminie 6 miesięcy od dnia wejście w życie ustawy, dobrowolnie doprowadzą do stanu zgodnego z prawem sytuacji osób, z którymi współpracują na podstawie umów cywilnoprawnych przez zawarcie umowy o pracę, mają nie podlegać odpowiedzialności określonej w art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.

9. Ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Projekt dostępny jest na stronie RCL